Spheren
Muziek van
Paul Merkus
Op.15 LeapFrog

op15 no.1 Leapfrog voor piano

Dit is het eerste werk van de tweede periode, geschreven in 1994, bijna acht jaar na opus 14 (de "OEtude"), het laatste werk van de vroege periode (1982 - 1986). Het einde van die periode werd bepaald door het feit dat ik vanaf augustus '86 ben gaan samenwonen (en er voor componeren even geen aandacht meer was en ik een muziekprogramma ben gaan programmeren).

Het opus 15 is opgedragen aan Hans Bouwmeester, een toenmalige collega van me. Als beginnend pianist was hij enthousiast over pianostukken van pianist en componist Laurens van Rooijen. Dat ontlokte aan mij de uitspraak "Dat kan ik beter", waarna ik uitgedaagd werd om de daad bij het woord te voegen. Dit was de directe aanleiding om na al die jaren opnieuw te gaan componeren en zo is het stuk "LeapFrog" ontstaan.

Overigens eindigde de eerste periode niet alleen omdat ik ging samenwonen (en daardoor geen akoestische piano had), maar ook omdat mijn creatieve aandacht verschoof naar de Personal Computer en het programmeren. Met behulp van Turbo Pascal ben ik toen (1989-1994) een muziek-editor gaan bouwen, een leerzame ervaring waarbij ik ontdekt heb hoe veeleisend dat is. Pas toen ik het Encore muzieknotatieprogramma onder ogen kreeg, zag ik software die alles geïmplementeerd had wat ik nog op mijn wensenlijstje had staan.
Een tweede reden om van het programmeren toch weer terug te gaan naar het componeren, was een opmerking van diezelfde collega Hans die (na het voltooien van LeapFrog) zei dat hij "veel collega’s kende die konden programmeren, maar één die kon componeren...". Dat heeft mede de keuze beïnvloed in het voordeel van componeren boven programmeren.

Muzikale analyse
Nadat het openingsthema op een tamelijk verstilde manier is neergezet volgt een tegenthema met Mozartiaanse omspelingen, begeleid door een Albertijnse bas.
Na een rustig tussenspel (in twee liggingen) volgt het eigenlijke "LeapFrog" thema. Hierbij heb ik het beeld van een kikker die van het ene naar het andere blad van een waterlelie springt: "a frog that leaps", wat middels een woordspeling op "leapfrog" uitkomt (hetgeen "sprinkhaan" betekent). Bovendien was "LeapFrog" (met twee hoofdletters) de naam van een commercieel softwarepakket waar Hans en ik in ons werk destijds mee te maken hadden.
Het stuk eindigt middels een karakteristiek "Maestoso" gedeelte, waarin het openingsthema in de rechterhand terugkeert in octaven, rijkelijk omspeeld door de linkerhand.

op.15 no.2 LeapFrog voor orkest

Vele jaren later heb ik deze LeapFrog voor piano bewerkt voor symfonieorkest. De gebroken akkoorden van de linkerhand zijn nu overgenomen door de harp en de melodie begint met lage andere houtblazers. Na enige tijd nemen de fluit en de hobo het over in een hoger register en nog later komen de strijkers erbij als begeleiding van de klarinetten en althobo. Uiteindelijk mondt het geheel uit in het karakteristieke "Maestoso" gedeelte als een apotheose met vol orkest met aan het slot ook pauken en trombones.

op.15 no.3 LeapFrog voor fluit en piano

Aansluitend heb ik ook een versie van LeapFrog gemaakt voor fluit en piano. Hierbij heb ik voor een deel ook een tegenmelodie bijgecomponeerd in de rechterhand van de piano.
Op 15 december 2025 heeft de Amerikaanse WEB-site flutetunes.com de LeapFrog als "Tune of the Day" gepubliceerd. Zie https://www.flutetunes.com/tunes.php?id=5891.

op.15 nr.1 LeapFrog voor piano
op.15 nr.2 LeapFrog voor orkest
op.15 nr.3 LeapFrog voor fluit & piano (partituur)
LeapFrog voor fluit en piano (fluitpartij)

flutetunes partij & partituur:
flutetunes audio tracks:
flutetunes play-along acc.:



"LeapFrog" zeer langzaam uitgevoerd voor een meditatie over onrust