op.88 nr.1 Welkom bij Arianna

Als zanger van het Arianna-kwintet heb ik een kort welkomstlied gemaakt waarin het kwintet het publiek welkom heet en de vijf zangers zich kort voorstellen. Voor gebruik als opening van een concert van het Arianna-kwintet. Het muzikaal thematisch materiaal is enigszins gebaseerd op de eerdere "Hymne Symphonique".
Op zaterdag 26 maart 2022 heeft het Arianna-kwintet zich middels dit lied voorgesteld bij aanvang van hun concert.

op.88 nr.2 Flowers for Men

Voor een concert met als thema "Veldboeket" was het Arianna-kwintet op zoek naar vijfstemmige koormuziek over bloemen. Ik ben op internet op zoek gegaan naar een buikbare tekst en vond die bij niemand minder dan William Shakespeare. Een kort fragment uit het toneelstuk "The Winter's Tale" (Wintersprookje) bevat de nodige bloemennamen en werd mede daarom de tekst om op muziek te zetten. Het resultaat is het kwintet "Flowers for Men", uiteraard opgedragen aan het Arianna-kwintet. Ik heb gekozen voor de titel “Flowers for Men” maar laat daarmee uitdrukkelijk in het midden of dat nu “bloemen voor mensen” of “bloemen voor mannen” betekent... (of ze nu middle-aged zijn of niet).
Op zaterdag 18 juni 2022 is dit stuk dan ook daadwerkelijk door het Arianna-kwintet in premičre uitgevoerd tijdens het betreffende bloemenconcert, resulterend in een recensie waarin gesproken wordt van "een hoogstaande compositie die helemaal niet misstond tussen de andere composities van bekende namen".

Op zondag 27 november 2022 is dit stuk voor een tweede maal uitgevoerd op een concert in Mariendaal, ook in Sint-Oedenrode. De recensie heeft het ditmaal over “een streling voor het oor” in deze “ode” aan de man die bloemen kreeg.

De bladmuziek van "Flowers for Men" is ook beschikbaar via CPDL.

op.88 nr.3 Bright light from a star afar

Voor het volgende concert met het Arianna-kwintet (een Kerstconcert) heb ik een vijfstemmige Kerstlied geschreven wat goed past bij de omvang van de vijf stemmen van het Arianna-kwintet. Ditmaal is de tekst van eigen hand en bevat het korte frasen die verwijzen naar het Driekoningenverhaal. De muziek begint met een stralende solo van de sopraan en bouwt gaandeweg op naar vierstemming- en vijfstemmigheid. Daarna begint het opnieuw solistisch, ditmaal vanuit de tenor en bouwt het weer op naar vijfstemmigheid. Vervolgens nog tweemaal een reprise hiervan op weg naar een uitbundig slot als lofzang op de nieuwgeboren koning.

Op vrijdag 16 december 2022 is dit stuk door het Arianna-kwintet in premičre uitgevoerd tijdens haar Kerstconcert in Eindhoven.

De bladmuziek van "Bright light from a star afar" is ook beschikbaar via CPDL.

op.88 nr.4 Head up high, my friend

Voor het jubileumconcert was er behoefte aan een mannenduet over Theseus die spijt had dat hij Arianna heeft verlaten. In dit duet voor tenor en bas op tekst van Manja Geijsel bezingen twee vrienden van Theseus dat hij er niet zo mee moet zitten, er zijn immers zoveel andere vrouwen ....

Op het jubileumconcert van het Arianna-kwintet op 13 januari 2024 is "Head up high, my friend" in premičre gegaan, een concert waarover deze recensie is verschenen in de Mooi Rooi krant.

op.88 nr.5 Amor's fire

Voor het jubileumconcert van het Arianna-kwintet was er behoefte aan een afsluitend stuk waar iedereen aan kon nemen. Tekstschrijfster Manja zong ook graag mee, vandaar dit sextet voor het concert van het kwintet. En omdat er ook een pianist was voor een ander stuk, heb ik hier ook een pianopartij aan toegevoegd. Het stuk is echter ook a capella uit te voeren. In de tekst van de hand van Manja Geijsel komen meerdere aspecten van het verhaal bij elkaar die eerder aan bod zijn gekomen in andere stukken van dit jubileumconcert: “remember me, sing we and chant it, ...).

Op het jubileumconcert van het Arianna-kwintet op 13 januari 2024 is "Amor's fire" in premičre gegaan, zoals ook genoemd in de recensie in de Mooi Rooi krant.

De bladmuziek van "Amor's fire" is ook beschikbaar via CPDL.

op.88 nr.6 Hamlet

Het volgende concert van het Arianna-kwartet heeft als thema Shakespeare: we zingen dan alleen muziek op teksten van William Shakespeare. Vandaar een mooie aanleiding om een eigen koorstuk te schrijven als aanvulling van het reeds gekozen repertoire met teksten uit diverse toneelstukken. Omdat Hamlet nog ondervertegenwoordigd was, heb ik daar citaten van op muziek gezet. Het zijn deze citaten geworden:

“There are more things in heaven and earth than are dreamt of in our philosophy” “The time is out of joint” “To be or not to be, that is the question” “The readiness is all” “And the rest is silence” “Flights of angels sing thee to thy rest” “Good night”

Elke regel van dit vocale stuk "Hamlet" is afkomstig uit het toneelstuk "Hamlet" van Shakespeare:

1. "There are more things in heaven and earth than are dreamt of in our philosophy"
   • Act 1, Scene 5: Hamlet tegen Horatio nadat ze de geest van Hamlets vader zijn tegengekomen+
2. "The time is out of joint"
   • Act 1, Scene 5: Hamlet's conclusie na de verschijning van de geest
     
3. "To be or not to be, that is the question"
   • Act 3, Scene 1: Begin van Hamlets beroemde monoloog
4. "The readiness is all"
   • Act 5, Scene 2: Hamlet’s laatste woorden voor het duel met Laertes
5. "And the rest is silence"
   • Act 5, Scene 2: Hamlet's laatste woorden voor hij sterft
     
6. "Flights of angels sing thee to thy rest / good night"
   • Act 5, Scene 2: Horatio's afscheid aan de stervende Hamlet
     

Hierbij nog een uitgebreidere beschrijving van de context en betekenis van de citaten:

Vrij vertaald: “er is meer tussen hemel en aarde”. Deze regel komt direct nadat Hamlet de geest van zijn vader heeft gezien en Horatio tot geheimhouding heeft gezworen. Horatio, een geleerde die sterk in de rede gelooft, is duidelijk geschokt door wat hij heeft gezien. Hamlet’s reactie is zowel een geruststelling als een waarschuwing: menselijke rationaliteit en kennis (filosofie betekende in de renaissance de natuurwetenschap en alle systematische kennis in het algemeen) kunnen de mysteries van het bestaan niet volledig verklaren. Het markeert het moment waarop Hamlet de wereld van zekerheid verlaat en een universum betreedt waarin geesten, het lot en het bovennatuurlijke werkelijke krachten zijn waarmee hij rekening moet houden. In uw compositie werkt dit prachtig als een ouverture naar onzekerheid.

Vrij vertaald: “de tijd is ontwricht”. Deze metafoor beschrijft een “wereld die zijn morele en natuurlijke evenwicht verloren heeft”. Het symboliseert de corruptie van het Deense hof en Hamlet’s diepe gevoel van persoonlijke verantwoordelijkheid (en wrok) om "de boel recht te zetten". Het is het kantelpunt in het toneelstuk, het moment waarop Hamlet’s persoonlijke verdriet een morele en politieke verplichting wordt.

Wellicht de beroemdste regel uit de Engelse literatuur. Deze monoloog gaat niet simpelweg over zelfmoord, hoewel dat er deel van uitmaakt. Hamlet weegt het bestaan zelf af: het lijden dat inherent is aan het leven tegenover de onbekende verschrikking van de dood (“het onontdekte land”). Hij redeneert dat angst voor wat er na de dood komt, mensen ervan weerhoudt te lijden eerder te beëindigen dan het te verdragen. Filosofisch gezien is het een verkenning van bewustzijn, vergankelijkheid en verlamming door overdenken, vaak Hamlet’s tragische karakterfout genoemd. In de context vindt dit plaats terwijl Hamlet zijn wraak uitstelt, gevangen in overpeinzing in plaats van actie.

Gesproken tegen Horatio kort voor het fatale duel met Laertes, nadat Hamlet een voorgevoel van de dood heeft gehad. Horatio biedt aan het duel af te zeggen, maar Hamlet weigert. Deze regel vertegenwoordigt Hamlet’s moeizaam verworven filosofische berusting na momenten van besluiteloosheid: omdat de timing van de dood onkenbaar en onvermijdelijk is, gaat het erom geestelijk en mentaal voorbereid te zijn, wanneer die ook komt. Het is een diepgaande verschuiving van de verlamming van “to be or not to be” naar acceptatie. En tegenwoordig heeft het ministerie van Defensie het over “sneuvelbereidheid”.

5. “And the rest is silence”

Hamlet’s laatste woorden terwijl hij sterft in Horatio’s armen, net nadat hij Horatio heeft opgedragen door te leven en zijn verhaal te vertellen, en zijn laatste stem heeft gegeven aan Fortinbras als de volgende heerser. De regel is opvallend sober na bedrijven vol poëzie en filosofie, de dood wordt teruggebracht tot afwezigheid, het ophouden van stem en bewustzijn. Het lijkt alsof Hamlet meer wil zeggen, maar zijn leven letterlijk halverwege een gedachte wordt afgesneden. Het is ook op te vatten dat door de totale uitroeiing van allen die door de corruptie zijn getroffen het corrupte systeem zelf is verslagen. Eindelijk geen gedoe meer: alle roddel, achterklap en verraad is verstomd. En de man Hamlet, die de grootste retorische vaardigheid van allen bezit, die zijn tijd besteedde aan eindeloos woordspel en complexe metaforen om de actie te vertragen had taal als zijn belangrijkste wapen. En uiteindelijk vindt hij zijn enige ware oplossing in absolute stilte: de vernietiging van al het gepieker.

Dit zijn de woorden van Horatio, niet van Hamlet, voor het eerst in uw volgorde verschuift het perspectief naar de levende die naar de dode kijkt. Na een stuk vol corruptie, waanzin en geweld, is Hamlet’s afscheid teder en liturgisch, met verwijzingen naar engelen en rust, alsof Hamlet, ondanks alles, een vredige overgang verdient. Het doet denken aan een avondzegen of een uitvaartrite, het afscheid van de soldaat aan een prins, omgevormd tot iets intiemers en menselijkers. In de koorzetting transformeert de herhaling van "good night" de zin in een wiegelied, waardoor Hamlet’s dood niet als een nederlaag, maar als een moeizaam verworven vrede wordt voorgesteld. Deze laatste frase van het muziekstuk is ook te vergelijken met het “Gute Nacht” in de Matthäus en het “Ruht wohl” uit de Johannes. Daar gaat het ook niet om een goede nachtrust, maar om de eeuwige rust.

De algehele boog van het muziekstuk: De tekst beweegt van Hamlet’s confrontatie met het bovennatuurlijke en het irrationele (hemel en aarde), via zijn wanhoop over een onmogelijke morele taak (tijd uit het gelid), naar zijn diepste existentiële crisis (“to be or not to be”), vervolgens naar moeizaam verworven vrede (“readiness is all”), en uiteindelijk naar de dood en het elegisch afscheid (“rest is silence… good night”). Het is in essentie Hamlet’s gehele spirituele reis samengebald in zeven regels: twijfel naar acceptatie, isolement naar gemeenschappelijk afscheid.